İlk Kurşun Nerede Atılmış

İlk Kurşun Nerede Atılmış

İlk Kurşun Nerede Atılmış

Yakın zamana kadar, Millî Mücadele’de düşmana karşı ilk kurşunun, nerede ve hangi tarihte atıldığı konusunda bir görüş birliği yoktu. İzmir’in işgali sırasında Hasan Tahsin Recep (asıl adı Osman Nevres)’in, Yunanlılara attığı kurşun, Millî Mücadele’nin ilk kurşunu olarak biliniyordu.

Son yıllarda yapılan araştırmalar ve ortaya konan vesikalar, Millî Mücadele’de düşmana karşı atılan “ilk kurşunun -hatta kurşunların-“, Dörtyol’da, 19 Aralık 1918’de, Mondros Mütarekesi’nde elli gün sonra, yiğit Dörtyolluların cesur evlâdı Mehmet Çavuş (Mehmet Kara) ve müfrezesi tarafından atıldığını ortaya çıkarmıştır.

Dörtyol gerçeği basında ilk defa Hatay Kırıkhan gazetesinde, Araştırmacı Yazar Mehmet Tekin tarafından 1984 tarihinde dile getirilmiştir.  Hataylı Eğitimci Kadir Aslan’ın uzun çalışmaları sonucunda, Hatay Valiliğinin Genelkurmay Başkanlığına yaptığı müracaatla, Anadolu’yu işgale başlayan düşmana karşı ilk direnişin 19 Aralık 1918 ‘de Dörtyol Karakese’de yapıldığı Genelkurmay Başkanlığı tarafından 1992 yılında açıklanmıştır.

İlk Kurşun Nerede Atılmış HATAY DÖRTYOL’DA MİLLİ MÜCADELENİN İLK KURŞUNU

“Hatay Dörtyol’da, Fransız işgali sırasında 3 Ermeni ile bir Türk’ün   kavgasını duyan Türkler koşarak gelip kavgaya başlarlar. Ömer Hocaoğlu Mehmet, kardeşi Ahmet ve arkadaşları ile birlikte Ermenilere temiz bir dayak atarlar. O kavgada bir Ermeni ölür. Diğer iki Ermeni ise kaçarlar. Yaralı olan bir Ermeni Dörtyol’daki Fransız karargâhına giderek olayı anlatır.

reklam

O sırada Mehmet kardeşi Ahmet ile birlikte “Fransızlar gelir bizi yakalarlar” diyerek Karakese köyüne kaçarlar.

Fransız üniforması giymiş Ermeni ve Fransız askerleri Özerli köyüne giderler. Fransız askerleri o yaralı Ermeni’ye tekrar sorarlar: “Sizi kimler dövdü?” diye. O da eliyle yanlışlıkla Özerli yerine Karakese köyünü gösterir. Askerler Karakese köyüne giderler.

Karakese köyünde Türkler Dörtyol ve Özerli yollarına taşlardan barikat kurup beklerler. Silahlanan halka Özerlili Ömer Hoca oğlu Mehmet emir verir“Ben ateş etmeden kimse ateş etmesin. Ellemeyin iyice yaklaşsınlar. Ölen kardeşlerimizin intikamını alacağız” der. Fransız ve Ermeni askerleri 50 m. kadar yaklaşırlar. İşte o anda Türkiye’de Milli Mücadelenin İLK KURŞUN’ unu düşmana Ömer Hocaoğlu Mehmet (KARA) sıkar ve ateş emrini verir.

Düşmanlara her taraftan ateş edilir. Beklemedikleri bu saldırı karşısında Fransız askerleri şaşırır ve kaçmaya çalışırlar. Karşılıklı çatışmada 15 Fransız askeri öldürülür, diğerleri Dörtyol’a geri çekilirler. Türkler, öldürülen askerlerin silahlarını da alırlar. Tarih 19 Aralık 1918. “

19 Aralık 1918’de yapılan bu çarpışma, Türk Milletinin saldıran düşmana karşı “İLK KURŞUN” u ve ilk ayaklanmasıydı.

Dörtyol’a dönen Fransız müfrezesi Dörtyol Jandarma Komutanı Teğmen Hasan’ı sebepsiz yere ağır şekilde yaraladı. Fransız ve Ermenilerin Dörtyol’da cinayetleri devam ediyordu.

Birinci Dünya Savaşı başladığında Payas kalesinde 1115 ağır suçlu mahkum vardı. Bunun 800 tanesi Ermeni idi. Dörtyol, İskenderun işgal edilince Ermeniler Fransızlara haber gönderdiler.

“Bizi serbest bırakıp silahlandırın, Payas ve Dörtyol’da bir tane Müslüman- Türk kalmayacaktır” dediler.

Bu haberi duyan kale yetkilileri durumu İstanbul hükümetine bildirdiler.

Türkler serbest bırakıldı, Ermeniler ise yurt dışına gönderildi.

Dörtyol küçük bir kasabadır. Evler hep geniş portakal bahçelerinin içindedir. Yani toplu bir halde değildir. Bir Türk’ün evini Ermeniler bassa, diğer evlerin haberi olmadığı gibi çağırsalar da zor duyulur vaziyettedir.

Ayrıca Ermeniler Fransızlar tarafından silahlandırılmış olup, Türklerde bir silah hissedildi mi Fransızlar Türklerin evlerini başlarına yıkarlardı.

İşte bütün bu zorluklar karşısında Türklerin tek biri çaresi vardı: Dağlara çıkmak. Ve öyle de olmuştur.

Birtakım uydurma ihbar neticesi Fransızlar tarafından takibe tutulan ve ele geçmemek için dağlara çıkan yiğitler, dağlarda birleşerek hatırı sayılır bir kuvvet olmaya başlamıştı.

Böylece Ermeni saldırılarına karşı dikilmişler, yolları keserek Fransız ve Ermenileri öldürmeye, gözlerine kestirdikleri Fransız kuvvetlerini de vurmaya başlamışlardı.

Hasan Kara Kimdir?

1891 yılında doğdu. İstanbul’un işgalinden sonra Anadolu’da örgütlenen direniş liderlerindendir. 1919 yılı başlarında harekete geçen Kara Hasan ve çetesi Türkiye’de işgal güçlerine karşı millî direnişi ilk başlatan teşkilatı oldu. Mallarını satarak silahlandılar.

Kara Hasan’a halk, ‘Paşa’ unvanını verdi. Çetesi de ‘Kara Hasan Paşa Çetesi’ olarak adlandırıldı. Kara Hasan Paşa Çetesi işgalci Fransız ve isyancı Ermeniler’in korkulu rüyası oldu.

Kara Hasan Paşa ve Çetesi Gâvur Dağları, Antakya, Adana, Maraş, Antep ,Osmaniye, Ceyhan dolaylarında işgalci Fransız kuvvetlerine baskınlar yaptı.

Türklerin can, mal ve namuslarını korumaya çalıştı. Arkadaşlarıyla birlikte 9 Ocak 1922 tarihinde düşmanların vatan topraklarından kovulmasını sağladı. 1936 yılında verem hastalığına yakalanarak vefat etmiştir.

 

1) Doç Dr. Kemal Çelik, “Millî Mücadele’de İlk Kurşun ve Dörtyol’un Düşman İşgalinden Kurtuluşu”

2) Kadir Aslan, ” Milli Mücadelede İlk Kurşun ve Dörtyol” sf.41

3) Erdoğan Sorguç, “İlk Kurşunun Seyir Defteri” sf. 16

BELGE

 

T.C.
GENELKURMAY BAŞKANLIĞI
ANKARA

ATASE: 3214-4-92 Arşiv 29 OCAK 1992
KONU: Kadir ASLAN ‘ın dilekçesi

HATAY VALİLİĞİNE

İLGİ : Hatay Valiliği’nin 18 ARALIK 1991 gün ve sayı: Ya.
İş : 16 (işl. 12) 2325 / 4407 sayılı yazısı

1.Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığına gönderilen ilgi yazıyla, İşgalci güçlere karşı ilk kurşun’un 19 Aralık 1918’de Dörtyol ilçesinde Mehmet Kara tarafından atıldığından bahisle, ilgi yazı ekindeki belgelerinde incelenerek konuya açıklık getirici bilgiler istenilmektedir.

2.Konuyla ilgili olarak, arşiv uzmanınca ATASE Başkanlığı arşivinde gerekli incelemeler yapılmış olup; inceleme neticesi hazırlanan uzman raporu ekte gönderilmiştir.

3.Uzman raporu ve konuyla ilgili Başkanlık yayınlarının tetkiki neticesinde, Birinci Dünya Savaşından sonra galip devletlerin yurdumuzda ilk işgal ettiği yerlerin İskenderun ve Dörtyol olduğu bu düşmana karşı ilk direniş hareketlerinin yine bu bölgede başladığı buna bağlı olarak da ilk silahlı direniş hareketinin de 19 Aralık 1918’de Dörtyol ilçesi Karakese köyünde gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Bilgilerinize arz ederim.

GENELKURMAY BAŞKANI NAMINA
Erdoğan ÖZNAL
Hv. Plt. Korgeneral
As. T. ve Str. E. Bşk.

 

Muammer Erdem

Atatürkçü, Araştırmacı Tarih Yazarı